วันหยุดเลือกได้ (Restricted Holidays) ของอินเดีย 2569 (2026)

ประกาศของ DoPT ที่ออกทุกปี (O.M. F.No.12/2/2023-JCA) แบ่งวันหยุดออกเป็น 3 ระดับ และความสับสนส่วนใหญ่เกี่ยวกับวันหยุดของอินเดียมาจากการเอาทั้งสามมารวมเป็นบัญชีเดียว ภาคผนวก 1 (Annexure-I) คือบัญชีวันหยุดราชการตามประกาศ (gazetted) สำนักงานปิดทำการและไม่มีใครต้องทำงาน สำนักงานส่วนกลางนอกกรุงเดลีต้องหยุดตามบังคับ 14 วันจากบัญชีนี้ ได้แก่ วันสาธารณรัฐ วันประกาศอิสรภาพ วันคานธีชยันตี วันพุทธปูร์ณิมา วันคริสต์มาส วันดุสเสหระ เทศกาลดีวาลี วันศุกร์ประเสริฐ วันประสูติคุรูนานัค วันอีดิลฟิตรี วันอีดิลอัฎฮา วันมหาวีรชยันตี เดือนมุฮัรรอม และวันเมาลิดนบี แล้วเลือกเพิ่มอีก 3 วัน ส่วนภาคผนวก 2 (Annexure-II) คือบัญชีวันหยุดเลือกได้ (restricted) ซึ่งพนักงานแต่ละคนเลือกหยุดเองได้ 2 วัน

วันเพิ่มเติม 3 วันนี้ต้องเลือกจากเมนูคงที่ 12 รายการ ได้แก่ วันเพิ่มของวันดุสเสหระ เทศกาลโฮลี วันชันมาษฏมี (นิกายไวษณพ) วันรามนวมี วันมหาศิวราตรี วันคเณศจตุรถี วันมกรสังกรานติ เทศกาลรถยาตรา เทศกาลโอณัม เทศกาลโปงกัล วันพสันตปัญจมี และกลุ่มเทศกาลปีใหม่ของแต่ละภูมิภาค (ไวสาขี วิษุ อุคาทิ คุทีปัทวา บีฮู เจตีจันทร์ นวราตรี โนรูซ ฉัฐปูชา และกรรวาเจาฐ์) คณะกรรมการประสานงานสวัสดิการพนักงานรัฐบาลส่วนกลางในเมืองหลวงของแต่ละรัฐเลือก 3 รายการ และการเลือกนั้นผูกพันสำนักงานส่วนกลางทุกแห่งในรัฐ เปลี่ยนย้อนหลังไม่ได้

นี่คือเหตุผลที่คำถาม "อินเดียมีวันหยุดกี่วัน" ไม่มีคำตอบเดียว สำนักงานส่วนกลางในเจนไนกับในโกลกาตาได้จำนวนวันหยุดราชการเท่ากัน แต่ไม่ใช่วันเดียวกัน และพนักงานทุกคนในทั้งสองแห่งยังเลือกหยุดเพิ่มเองอีก 2 วัน

ตารางด้านบนคือภาคผนวก 2 ของหนังสือเวียน (O.M.) ลงวันที่ 3 กรกฎาคม 2568 เรียงตามลำดับในประกาศต้นฉบับ 34 รายการครอบคลุมเพียง 32 วันที่จริง เพราะ 14 มกราคมมีทั้งวันมกรสังกรานติและเทศกาลมาฆบีฮู/โปงกัล ส่วน 3 มีนาคมมีทั้งวันโฮลิกาดาหันและเทศกาลโดลยาตรา ในนั้นมี 9 วันที่ตรงกับเสาร์-อาทิตย์และไม่มีวันชดเชย ทำให้คนทำงานจันทร์-ศุกร์แทบใช้สิทธิ์ไม่ได้ ได้แก่ วันประสูติคุรูรวิดาส (อาทิตย์ 1 ก.พ.), วันมหาศิวราตรี (อาทิตย์ 15 ก.พ.), วันอาทิตย์อีสเตอร์ (5 เม.ย.), วันดุสเสหระสัปตมี (อาทิตย์ 18 ต.ค.), วันนรกจตุรทศี (อาทิตย์ 8 พ.ย.) และเทศกาลฉัฐปูชา (อาทิตย์ 15 พ.ย.) รวมถึงวันประสูติฮัซรอตอาลี (เสาร์ 3 ม.ค.), วันคล้ายวันเกิดรวินทรนาถ ฐากูร (เสาร์ 9 พ.ค.) และวันปีใหม่ปาร์สี (เสาร์ 15 ส.ค.)

อีก 5 วันที่ตรงกับวันที่สำนักงานปิดอยู่แล้ว การเลือกวันเหล่านั้นจึงไม่ได้อะไรเพิ่ม ได้แก่ วันปีใหม่ปาร์สีตรงกับวันประกาศอิสรภาพ 15 สิงหาคม, เทศกาลโอณัมตรงกับวันเมาลิดนบี 26 สิงหาคม, วันดุสเสหระมหานวมีตรงกับวันดุสเสหระแบบราชการ 20 ตุลาคม, วันนรกจตุรทศีตรงกับเทศกาลดีวาลี 8 พฤศจิกายน และวันอนุสรณ์การพลีชีพของคุรูเตฆพหาทูร์ตรงกับวันประสูติคุรูนานัค 24 พฤศจิกายน เมื่อตัดวันเสาร์-อาทิตย์และวันที่ซ้ำออก จาก 32 วันจะเหลือเพียง 20 วันที่ใช้ลาหยุดในวันทำงานได้จริง ซึ่งยังมากเป็นสิบเท่าของ 2 วันที่คุณหยุดได้

บัญชีข้างต้นเป็นบัญชีที่ออกสำหรับสำนักงานส่วนกลางในกรุงเดลีและนิวเดลี ในพื้นที่อื่น คณะกรรมการประสานงานของรัฐอาจจัดบัญชีวันหยุดเลือกได้ของตนเองโดยยึดเทศกาลที่สำคัญในท้องถิ่น แต่ต้องรวม 9 เทศกาลที่เหลือหลังจากรัฐนั้นเลือกวันหยุดราชการแบบปรับเปลี่ยน 3 วันแล้ว

สถานะ "วันหยุดเลือกได้" ไม่ใช่สถานะถาวร ตัวอย่างที่ชัดที่สุดคือวันมหาศิวราตรี ปี 2568 ยังเป็นวันหยุดราชการตามประกาศ (พุธที่ 26 กุมภาพันธ์) ปี 2569 ถูกปรับลงไปอยู่ในบัญชีเลือกได้ (อาทิตย์ที่ 15 กุมภาพันธ์) และปี 2570 ก็ยังอยู่ในบัญชีเดิม (เสาร์ที่ 6 มีนาคม) ส่วนวันรามนวมีเคลื่อนในทิศตรงข้าม ปี 2568 เป็นวันหยุดเลือกได้ (6 เมษายน) แต่ปี 2569 กลายเป็นวันหยุดราชการสำหรับสำนักงานในเดลี (26 มีนาคม) ทั้งสองเทศกาลอยู่ในเมนูเลือกได้ 12 รายการ จึงข้ามเส้นไปมาได้ทั้งสองทางในแต่ละประกาศ

ความยาวของบัญชีก็ขยับเช่นกัน ปี 2568 และ 2569 มี 34 เทศกาล ส่วนปี 2570 เหลือ 32 เทศกาล และรายการจะถูกรวมหรือแยกโดยไม่แจ้งล่วงหน้า ปี 2568 วันมกรสังกรานติ เทศกาลมาฆบีฮู เทศกาลโปงกัล และวันประสูติฮัซรอตอาลี รวมอยู่ในบรรทัดเดียวคือ 14 มกราคม ปี 2569 ถูกแยกออกจากกัน ส่วนปี 2570 วันมกรสังกรานติกับมาฆบีฮูอยู่ที่ 14 มกราคม ขณะที่โปงกัลไปอยู่กับวันประสูติคุรูโคพินท์สิงห์ที่ 15 มกราคม วันประสูติฮัซรอตอาลีปรากฏสองครั้งในปีปฏิทิน 2569 (3 มกราคม และ 23 ธันวาคม) เพราะปีตามปฏิทินอิสลามสั้นกว่าปฏิทินสุริยคติประมาณ 11 วัน ก่อนจะเหลือครั้งเดียวในปี 2570

กฎใช้งานจริง: ให้อ่านประกาศของปีที่คุณกำลังวางแผน ไม่ใช่ประกาศที่จำได้ การยกวันที่จากปฏิทินปีที่แล้วมาใช้ต่อเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งที่ทำให้บัญชีวันหยุดของอินเดียผิด และเพราะวันหยุดราชการทำให้สำนักงานปิด แต่วันหยุดเลือกได้ไม่ปิด การเข้าใจระดับผิดจึงร้ายแรงกว่าการเข้าใจวันที่ผิดเสียอีก

วันหยุดเลือกได้คือการลาที่คุณต้องยื่นขอ ไม่ใช่วันที่สำนักงานปิดให้ วันนั้นสำนักงานยังทำงานตามปกติ การอนุมัติจึงขึ้นกับภาระงานของแผนก และวันหยุดเลือกได้ที่ไม่ได้ใช้จะไม่ถูกยกไปปีถัดไปและเปลี่ยนเป็นเงินไม่ได้ นอกจากนี้ยังนับแยกจากวันลากิจ (casual leave) และวันลาพักผ่อนประจำปี (earned leave)

ประกาศของ DoPT ครอบคลุมเฉพาะพนักงานรัฐบาลส่วนกลางเท่านั้น ธนาคารปิดตามวันที่ RBI และรัฐบาลรัฐประกาศตามพระราชบัญญัติตั๋วแลกเงิน (Negotiable Instruments Act) พนักงานรัฐบาลรัฐใช้บัญชีของรัฐตนเอง ส่วนนายจ้างเอกชนออกแบบระบบของตนเอง แม้นโยบายวันหยุดเลือกได้ 2 วันที่เลียนแบบบัญชี DoPT โดยตรงจะพบได้ทั่วไปในบริษัทอินเดียขนาดใหญ่ เพราะช่วยให้พนักงานที่หลากหลายทั้งศาสนาและภูมิภาคได้หยุดในเทศกาลที่สำคัญกับตัวเอง

วันที่ของเทศกาลอิสลามในทั้งสองบัญชีอาจขยับไปหนึ่งวันตามการเห็นจันทร์เสี้ยว ประกาศของ DoPT อนุญาตให้หัวหน้าหน่วยงานประกาศเปลี่ยนแปลงได้โดยไม่ต้องรอคำสั่งแก้ไขอย่างเป็นทางการ ดังนั้นหากต้องวางแผนเกี่ยวกับวันเหล่านี้ ให้ยืนยันอีกครั้งเมื่อใกล้ถึงวันจริง